De warmtetransitie vraagt om
eerlijke vergelijkingen

In ons rapport over het Haskoning-rapport gaan wij in op de aanname dat woningen op een warmtenet minder goed geïsoleerd hoeven te worden dan bij warmtepompen. Technisch gezien heeft het MT-warmtenet inderdaad de potentie om ook minder goed geïsoleerde woningen warm te krijgen. Maar moderne lucht/water-warmtepompen kunnen ook oudere, matig geïsoleerde woningen uitstekend verwarmen — en dat geldt zeker voor bodemwarmtepompen en ZLT warmte/koudenetten.

Wij vinden dat voor beide scenario's van hetzelfde isolatieniveau moet worden uitgegaan. We bekijken isolatie namelijk niet alleen als technische randvoorwaarde, maar ook als voorwaarde voor gezondheid en wooncomfort. Uit CBS-onderzoek blijkt dat minder goed geïsoleerde woningen gepaard gaan met meer vochtproblemen, schimmel, en hoger gebruik van astma- en COPD-medicatie.

Het argument dat een warmtenet voordeliger is omdat je minder hoeft te isoleren, negeert ook de bewonersvoorkeur. Onderzoek toont dat de waardestijging van een woning bij goede isolatie vaak groter is dan de isolatiekosten zelf. Voor huurders geldt: minder isolatie betekent een hogere warmterekening — want een warmtenet rekent af per verbruikte eenheid.

In theorie ja — een MT-warmtenet met restwarmte distribueert warmte via water met weinig elektriciteit. Maar in veel rapportages wordt de netbelasting van warmtepompen overdreven. Men telt een extreme piekbelasting van alle warmtepompen simpelweg op, terwijl praktijkdata uitwijzen dat de daadwerkelijke gelijktijdige belasting 60-70% lager is. Warmtepompen passen daardoor op veel plekken in het bestaande lokale net. Daarnaast zal dat net toch al verzwaard worden voor laadpalen, inductiekoken en zonnepanelen, en dan is er genoeg ruimte voor warmtepompen.

Elektrische systemen kunnen hun belasting door slimme aansturing uitstekend spreiden. En als netcongestie tóch een hard knelpunt is, biedt de 'all-electric ready' hybride aanpak een pragmatische tussenstap: warmtepomp voor het grootste deel van het jaar, gasketel alleen bij extreme winterpieken — hetzelfde gas dat ook een MT-warmtenet gebruikt in zijn piekketels.

In ons rapport evalueren wij het Haskoning-rapport op dit punt. Nee, wij hebben voor het warmtenet-scenario geen eigen nadelige aannames verzonnen — wij hebben de cijfers uit het Haskoning-rapport overgenomen. Die laten zien dat circa een derde van de totale warmtevraag via het MT-warmtenet nog steeds wordt ingevuld met aardgasgestookte piekketels.

Het tegenargument is vaak dat deze piekbelasting later duurzamer wordt opgelost — groen gas, waterstof, e-boilers. Technisch mogelijk, maar die alternatieven zijn substantieel duurder dan de gasketel waarmee nu wordt gerekend.

Technisch zijn er opties, maar voor de individuele bewoner zijn deze dermate ingewikkeld en duur dat ze economisch onhaalbaar zijn. Een standaard MT-warmtenet levert bewoners in de praktijk uitsluitend warmte.

Door klimaatverandering is koeling over een horizon van 50 jaar geen luxe meer. Bij een warmtepomp is koeling standaard beschikbaar bij aanpassing van het afgiftesysteem. Bij bodemwarmtepompen en ZLT-netten is het zelfs vrijwel gratis.

Voor oudere woningen in een sterk verstedelijkte omgeving is een collectief MT-warmtenet een begrijpelijke overweging. Maar het is niet langer de enige realistische route:

• Moderne warmtepompen: Propaan-warmtepompen leveren inmiddels hoge temperaturen (70°C) voor bestaande, matig geïsoleerde bouw — zeker in combinatie met bodemwarmte of ZLT-netten.
• Overgedimensioneerde radiatoren: Bestaande woningen kunnen in veel gevallen al met lagere radiatortemperaturen worden verwarmd, omdat radiatoren in de praktijk vaak overgedimensioneerd zijn.
• Verbeterde afgiftesystemen: Radiatorventilatoren of vloerverwarming maken warmtepompen ook in oudere woningen werkbaar.